Li gor agahiyên gihîştine ber destê me, li hin bajarên
Kurdistana bakur ciwanan komên xwendinê pêkanîne, bi hev re berheman
dixwînin û dinirxînin. Ji wan hinan bi kêmasî di medya civakî de jî deng
vedan. Komên xwendina helbestan jî lê zêde bûne.
Birêkxistina komên xwendinê fikreke gelek baş e. Bê guman
eger ji bo xwendina berhemên kurdî be. Komên bi vî rengî li gelek
welatan hene. Ev komana dikanin di warê pêşxistina ziman de roleke gelek
girîng bilîzin, bi taybetî jî di vê demê de ku di her warî de bi dek û
dolaban pêşî li zimanê kurdî tê girtin. Ev tê wateya teşwîqkirina
xwendinê jî.
Ev awayê xwendinê ji bo me nû jî be, ne çalakiyeke nû ya
ji bo pêşxistina xwendinê ye. Komên Xwendinê gelek kevn e, bi taybetî li
Ewropayê berê ji bo xwendina incîlê ev kom pêkhatine. Dû re di nava
xwendekarên zanîngehan de rûniştiye. Xwendekaran bi hev re pirtûkên
dersê yên kêm dihat dîtin, dixwendin.
Di nava wêjevan û wêjehezên Ewropê de jî komên xwendinê,
yan jî komên wêjeyê (Literaturkreis) pêkhatine û di warê pêş ketina
wêjeyê de rolên girîng jî lîstine. Zarokên aristokratan bi qedehên
şerabê reng dane komên di vê formê de. Van koman bi hev re berhemên
xwendinê hilbijartine û xwendine. Ev komên xwendine, bi taybetî ya
xwendina berhemên wêjeyî, gelek rengîn bûne. Di nav de ji navsalan
bigire hetanê ciwan û kalan kesên temen cûda jî cih girtine.
Niha li Almanyayê di bin navê komên xwendinê (Lesekreis)
de ticareteke piçûk jî pêşketiye. Hin kes kovareyên magazîn dikirin,
rûpoşekî dikişînin ser û ji bo hefteyekê bi kirê didin qehwexane û
restorantan, ji wir digirin û didin deverên din.
Li gor hin dîtinan xwendina zimanê almanî xwerû bi rêya
van komên xwendinê pêşketiye. Her wisa bi rexnegirî nêzîkê berheman
bûyîn jî. Ji ber vê egere ev form xwendina berheman ji bo zimanê me jî
dikane wek pêpilikekê bibe alîkar û di nava Kurdan de xwendin û
nivisandina kurdî bi pêş keve.
Komaleyên kurdistaniyan dikanin bi rêya birêkxistina komên
xwendinê hem hinek rengê vemirî ya komaleyan biguherînin û hem jî
dikanin piştî demekê zimanê kurdî bikin zimanê jiyana komaleyan, li gel
wê berbelevbûna wêjeya kurdî. Her wisa çend malbat jî dikanin werin ba
hev û komeke xwendina zimanê kurdî pêkbîne. Ev hê hêsantir e û dikane
mala mirovan jî têke mala xwendina kurdî. Bi taybetî jî li welêt dibe
firsendekê.
Hemû sazî kom û birêkxistin dema di bendekariya armanca
xwe de be, xizmet dike, eger ne di bendekariya armanca komên bi vî rengî
de be, wê demê jî dikane şaşî û helwestên nerênî jî derxin pêş, ji
ziman, bîr û boçûnên dijmin yan jî dijber re bendekarî bike.
Di nava gelê me û piraniya welatparez û niştimanperweran
de dema behsa xwendinê û perwerdê tê kirin ew tenê tirkî, erebî û farisî
fêm dikin, ti car zimanê kurdî nayê bîra wan. Lê divê di van koman de
berhemên tirkî yan jî erebî neyên xwendin. Eger komên ji bo wan zimanan
hatibe afirandin hebe, ev bi komên xwendina kurdî re ne têkildar e û
xizmeta netewa me nake. Ango komên bi vî rengî divê ji bo xwendina
zimanê kurdî were pêkanîn û tenê kurdî bixwînin, yên tirkî pêşî li
serkeftina zimanê kurdî digire, bi gotineke kurt; divê ji bo zimanên
serdestan komê wiha neyê birêkxistin.
Tişta herî girîng jî; divê ev komana ti car berhemên tê de
berxwidêr, giyanpak û nirxên netewî reşkirin, piçûkxistin hebe,
hilnebijêrin û nexwînin. Mînak: li welêt hin kesên girêdayîyê derdorên
di bin siya dagirkeran de ne, komê xwendinê pêkanîne. Ji wan koman yekî;
berhemeke tê de li berxwidêrên Kobanî heqaret û çêr hatine kirin, lê
Daîşî bi awayeke sempatîk hatiye nîşandan hilbijartine û xwendine. Ev
şermeke mezin e. Niviskarekî kurê xwedê jî be, dema li berxwidêr û
giyanpakan heqaret bike, divê ti car neyê xwendin û were tecrîtkirin.
Lewra hemû cîhan bi berxwedana Kobanî gelê Kurd naskir, jê re rêz girt.
Kesê ku ziman dirêjê wan berxwidêr û giyanpakan bike, malbata xwe û
Daîşiyê genî derxe pêş, ya ticarekî bê sinc e, ya jî cehş e. Yên pesna
kesekî wiha bide jî, tenê kurtêlxwir û fêlxirab in.
Bi hêviya li her gund, tax û bajarî komên xwendina zimanê
kurdî pêkwere, li her derê zimanê kurdî were xwendin, mijareyên berheman
were gengeşekirin, ji kesên bo pêkanîna komên wiha amadene re serkeftin
dibêjim. Ev ji bo komaleyên me yên rengên xwe yên berê wendakirine jî
dikane bibe projeyeke zindîkirina komaleyan. Her komale dikane çend
komên wiha bidamezrîne û zimanê me yê li ber candanê ji nû ve zindî
bike.
Yorumlar
Yorum Gönder